Qırımtatar Milliy Meclisiniñ Prezidiumınıñ “Tarihiy ittifaqlar hatırası ve ortaqlıq kelecegi içün mesüliyet halqnı keçmişniñ faciaları bölgeninden daa ziyade birleştirmeli” beyanatı

10.07.2026

Bu künleri 1659 senesi Getmanlıq, Qırım hanlığı ve ittifaqdaşları olğan Poloniya arbiy taqımlarınıñ birleştirilgen quvetleriniñ ukrayin topraqlarına ücüm etken Moskva ordusına qarşı qazanğan eñ müim ğalebelerinden biri olğan Konotop uruşınıñ daa bir yıllığı keçe.

Konotop uruşı, tış tecavuzına qarşı beraberlikte areket etkende Şarqiy Avropa halqlarınıñ öz serbestligi, mustaqilligi ve öz kelecegini öz başına belgilemek aqqını muvafaqiyetnen qorçalay bilgenlerini köstergen eñ parlaq misallerden biri oldı. Qırımtatar halqı içün bu uruşnıñ ayrı bir manası bar, çünki o, Qırım hanlığınıñ Moskva ekspansiyasına qarşı küreşte müim ittifaqdaş ve Avropa havfsızlıq boşluğınıñ ayırılmaz parçası olğanı zamanlarnı hatırlata.

Soñraki tarih qayd etti ki, Moskva devleti, soñra ise Rusiye imperiyası ve zemaneviy Rusiye Federatsiyası, tek arbiy quvetlerini qullanmadı, halqlar arasındaki yoq etüv siyasetini alıp bara, qarşılıqlı işançsızlıq doğura, tarihiy facialar ve çatışmalarnı, haber manipulâtsiyaları ve “böl ve ükümdar et” printsipini qullana edi. 

Qırım hanlığınıñ, ukrayin kazak devletçiliginiñ yoq etilmesi ve Lehistan-Litvaniya birliginiñ bölünmesi umumiy qanunlıqnı isbatlay: onıñ ekspansiyasına beraberlikte qarşılıq köstere bilgen halqlar arasındaki işanç, birdemlik ve birlikni yoq etip olğan soñ Mosvka öz maqsatlarına irişip oldı.

Halqlarımıznıñ iç birisi facialı tarih saifelerinden qaçamadı. Faqat bugün tamam ortarlıq destegi, tarihiy ittifaqlar ve beraberlikte qazanılğan ğalebeler aqqında hatıra bizni keçmiş faciaları bölgeninden daa çoq birleştirmeli.

Bugün, Rusiye Federatsiyası tarafından 2014 senesi kiçik ayda Qırımnıñ vaqtınca işğalinen başlanğan rusiye-ukrayin cenki on üç yıl devam etkende, Rusiye silâlı tecavuznı ve ukrayin topraqlarınıñ işğalini insan aqlarınıñ bozulması, tamır qırımtatar halqı ve başqa Ukrayina vatandaşlarına dair qavmiy genotsid siyaseti, demokratik dünyanıñ birliginiñ yoq etilmesine ve Ukrayinağa berilgen halqara destekniñ azlaşmasına doğrutılğan miqyaslı haber cenkinen beraber birleştire.

Böyle şaritte tarihiy hatırağa mesüliyetli yanaşuv pek müim ola. O, siyasiy qarşılıq ya da tış manipulâtsiya aleti degil, namuslı ilmiy tetqiqat, açıq dialog ve qarşılıqlı ürmet içün meydan olmalı. Bu hususan devlet erbapları, siyasetçiler, tarihçılar ve cemaat liderleriniñ mesüliyetidir, çünki tamam olarnıñ sözleri ve qararları ortaqlıq işançını quvetleştire, ya da tarihiy çatışmalarnı kerginleştire bilir.

Buña köre, zemaneviy Ukrayina ve Poloniya Cumhuriyetiniñ topraqlarında olğan, ukrayin ve Poloniya halqları içün alâ daa ayrı derecede acınıqlı olğan Ekinci Cian cenkiniñ facialı adise-vaqialarınen bağlı olğan soñki qararlar, beyanatlar ve açıq qıymet kesüvler Qırımtatar Milliy Meclisinde teren qasevet doğura.

Böyle bir raatsızlıq tek qırımtatar halqınıñ ukrayin ve Poloniya haqlarınen çoq asırlı tarihiy alâqalarınen degil, demokratik dünya birliginiñ saqlanması, Ukrayinanıñ suvereniteti ve topraq bütünliginiñ deñişmez desteklenmesi, onıñ rusiye tecavuzına qarşı küreşi ve Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeeriniñ işğalden azat etilmesi tamır qırımtatar halqınıñ kelecegini temin etüv ve bütün Avropanıñ havfsızlığını pekitüv şartları olğanını añlamasınen bağlıdır.

Qırımtatar Milliy Meclisi inana ki, aqiqiy, mesüliyetli ve biri-birini ürmet etken tarih añlamı ukrayin ve Poloniya halqlarını ayırmamalı, yaqınlaştırmalı. Tarihiy facianıñ istisnasız bütün fedalarınıñ hatırasına ürmet kösterüv Ukrayina ve Poloniya Cumhuriyeti arasındaki strategik ortaqlıqnı birleştirmeli ve qarşılıqlı yabancılaşuvnıñ sebebi olmamalı.

Qırımtatar Milliy Meclisi devlet erbaplarını, siyasetçilerni, alimlerni, Ukrayina ve Poloniya Cumhuriyeti vatandaş cemiyetiniñ vekillerini ecdatlarınıñ hatırası ögünde olğan mesuliyetligi ve kelecek nesiller ögünde olğan borcu unutmadan areket etmege çağıra.

Avropanıñ serbestligi ve havfsızlığını qorçalağan halqlar arasındaki işanç, birdemlik ve birlikni zayıflatmaq içün istilâcı devletniñ ortaqlıq tarihımıznıñ facialı saifelerini qullanmasına yol berilmemeli.

Bugün, Ukrayina tek öz mustaqilligini degil de, bütün Avropa qıtasınıñ havfsızlığını qorçalap, Rusiye tecavuzını toqtatqan vaqıt, ukrayin-poloniyalı birlik ve qırımtatar halqınıñ birdemligi tek tarihiy degil de, strategik emiyetke de saiptir.

За нашу і вашу свободу!

Za naszą i waszą wolność!

Bizim ve siziñ azatlığıñız içün!

Qırımtatar Milliy Meclisiniñ
Reisi
Refat Çubarov

Kıyiv ş.

2026 senesi oraq ayınıñ 10-u