Qırımtatar tili ve edebiyatı kününe

Ukrayina Nazirler Kabinetiniñ 2022 senesi kiçik aynıñ 23-de qabul etken 224-r qararınen qabul etilgen 2022-2032 seneleri qırımtatar tiliniñ inkişafı strategiyasında Ukrayinada Qırımtatar tili ve edebiyatı kününiñ teşkil etilmesi közde tutula.

Bu vazifeni yerine ketirmek içün Meclis qırımtatar cemiyetiniñ vekilleri, qırımtatar tarihı, edebiyatı, medeniyeti, filologiyası ve tilşınaslığı saalarınıñ yetekçi alimleri ve mütehassısları ile bir sıra teşkiliy-mesleat tedbirini keçirdi.

2024 senesi mayıs ayında Qırımtatar Milliy Meclisi tarafından teşkil etilgen umumiy muzakereniñ neticelerine binaen, Ukrayina Medeniyet ve haber siyaseti nazirligine ilk küz ayınıñ 10-nı Qırımtatar tili ve edebiyatı künü olaraq belgilemek teklifi yollanıldı.

Tamam 1927 senesi ilk küz ayınıñ 10-da Aqmescitte Bütün Qırım imlâ konferentsiyası işini başlattı, onıñ qararları qırımtatar tiliniñ ilerideki inkişafı içün pek müim edi.

Bayağı vaqıt keçkenine baqmadan, Ukrayina Nazirler Kabineti Qırımtatar Milliy Meclisiniñ teklifini alâ daa baqmadı ve Ukrayina Prezidentine Qırımtatar tili ve edebiyatı kününi qayd etüv aqqında emir leyhasını taqdim etmedi. Böyleliknen, Strategiyanıñ bu vazifesini yerine ketirmek içün qanunlarda belgilengen müddet riayet etilmedi.

Faqat qırımtatarlar vaqtını boşuna keçirmemek içün resmiy qararnı beklemeyler.

2025 senesi Qırımtatar Milliy Meclisi qırımtatar teşkilâtları, cemaat birleşmeleri, tasil müessiseleri ve devlet akimiyet organları ile beraberlikte Qırımtatar tili ve edebiyatı kününe bağışlanğan tedbirler keçirdi.

2026 senesi ilk küz ayınıñ 10-nda kelecek adımnı atamız.

Bu sene tedbirler hususiy şaraitlerde keçirilecek. Ukrayina şeerleri, şu cümleden paytahtı olğan Kyiv, Rusiye raketa ve insansız uçaqlarnıñ ücümleri telükesi altında olıp qala. Şunıñ içün bu sene, hususan balalarnen, büyük kütleviy tedbirlerni keçirmeycekmiz.

Aksine, bu künni qırımtatar tiliniñ kelecegi içün eñ müim olğan şeyge, yani onıñ inkişafı ve saqlanuvı oğrunda yapılğan işke bağışlamağa isteymiz.

 2026 senesi ilk küz ayınıñ 10-ncı künü saat 17:00-de Qırım musulmanları diniy idaresi ve “Birlik School” qırımtatar litseyiniñ pedagogik taqımı ile beraberlikte Qırımtatar Milliy Meclisi qırımtatar tili ve edebiyatınıñ bugüni ve kelecegine bağışlanğan qarışıq şekilde (offline-online) maarifçilerniñ büyük toplaşuvını keçirmege teşebbüs ete.

Körüşüvimizniñ mevzusı: “Qırımtatar tiliniñ bugüni ve kelecegi: umumiy kün mevzusı”. Amma munaqaşa bu çerçivesinen sıñırlanmaycaq, çünki bu saada çağıruvlar pek keñ.

Qırımtatar tili ile ve onıñ inkişafı içün çalışqan er kesni iştirak etmege davet etemiz:

– mektep ve aliy oquv yurtlarınıñ ocaları;

– jurnalistler;

– yazıcılar ve edebiyatçılar;

– alimler;

– neşirciler;

– tercimanlar;

– raqamiy malümat yaratıcıları;

– til mirasınıñ saqlanuvı ve raqamlaştıruvı boyunca mütehassıslar;

– qırımtatar tilini ögretken ve ögrengen, onı içtimaiy ve ihtisas faaliyetinde qullanğan, onı tarqatqan ve populârlaştırğan er kesni.

İstegen er kesni mahsus anketa vastasınen qayd olmağa ve iştirak etecegiñiz formatnı – oflayn ya da onlayn – qayd etmege çağıramız.

İştirakçilerge Kıyivdeki körüşüvniñ tam adresi ya da onlayn qoşulmaq içün bağlantı evelden berilecek.

---

İlk küz ayınıñ 10-u – taqvimde tek bir tarih degildir.

Bu künde biz tek qırımtatar tili – Ukrayina tamır halqınıñ tili, onıñ menligi ve medeniy mirasınıñ ayırılmaz bir qısmı olğanı aqqında müim aqiqatnı tasdıqlamaq degil, aynı zamanda onıñ inkişafını, zemaneviy qullanuvını ve kelecek nesillerge berilmesini temin etecek adımlarnı beraberlikte atmaq kerekmiz.

İlk küz ayınıñ 10-nda körüşkence!