Qırımtatar halqınıñ genotsid fedalarını añma kününe Kıyivde «Qırım. Keşfiyat» medeniy-bediiy tedbiri olıp keçti

06.05.2026

2026 senesi mayıs ayınıñ 5-nde V. Ğ. Zabolotnıy adına devlet ilmiy mimariy-qurucılıq kütüphanesinde «Qırımtatar studsiyaları» halqara tasil leyhası çerçivesinde «Ukrayinanıñ ananeviy medeniyeti» cemaat teşkilâtı tarafından teşkil etilgen «Qırım. Keşfiyat» medeniy-bediiy tedbiri olıp keçti. Tedbir qırımtatar halqınıñ genotsid fedalarını añma kününe bağışlandı. Tedbir qırımtatar medeniyetini saqlav ve populârlaştıruv mevzusı etrafında sanatkârlar, araştırıcılar ve cemaat saasınıñ vekillerini bir yerde topladı.

Tedbirniñ epigrafı qırımtatar şairi Ablâziz Veliyevniñ halqnıñ yeñilmezligi aqqında aytqan sözleri oldı:

«Ebediy qaytarmaq içün

Halqımnıñ şerefli adı.

Er keske aytmaq içün:

Biz sağmız, .

Biz ölmedik, biz barmız!»

Tedbirde Qırımtatar Milliy Meclisiniñ Reisi Refat Çubarov, Qırım musulmanları diniy idaresiniñ yolbaşçısı, Qırım müftisi Ayder Rustemov, Ukrayina halq mebusı Tamila Taşeva, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azası, Qırımtatar resurs merkeziniñ reisi Eskender Bariyev, Qırım musulmanları müftisiniñ muavini, Ukrayina musulmanları assotsiatsiyasınıñ reisi Süleyman Hayrullayev, Ukrayina Yuqarı Şurasınıñ Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeeriniñ sakinleriniñ aq-uquqları muavini Elvin Kadırov, cemaat teşkilâtları ve oquv yurtlarınıñ vekilleri iştirak ettiler.

Refat Çubarov iştirakçilerge muracaatında qırımtatar halqınıñ genotsid fedalarınıñ hatırasını tek ürmetnen añmaq degil de, onıñ aqibetlerini yeñmek içün faal çalışmaq müimligini ayrıca qayd etti:

«Mayısnıñ 18-i – qırımtatar halqınıñ genotsid fedalarını añma künüdir. Ukrayina parlamenti, ondan soñ daa yedi memleket bu cinaiy sürgünlikni genotsid olaraq tanıdı. Biz buña beñzegen qararlar diger devletlerniñ parlamentleri tarafından qabul etilmesi içün er şeyni yapamız.

“Genotsid fedalarınıñ hatırası ve ölülerni ürmetnen añmaq soñ derece müimdir, amma bu yeterli degil. Eger sağ qalğanlar, bugün sağ qalğanlar yapılğan cinayetniñ bütün neticelerini yeñmege tırışmasalar, medeniyetni canlandırmasalar, öz tuvğan tilini saqlamağa ve inkişaf etmege tırışmasalar, bu qırımtatar halqınıñ qatilleri belli bir derecede öz maqsadına irişecekler demek olur. Şu sebepten qırımtatar medeniyetini, tarihını, ananelerini ve urf-adetlerini saqlap qalmağa ve populârlaştırmağa qoşqan müim isseleri içün bu tedbirniñ teşkilâtçılarına samimiy teşekkürler bildirem».

Sergide qırımtatar ananeleri, adetleri ve kündelik yaşayışını yañıdan yaratqan 25 ustanıñ 30-ğa yaqın qoqla kompozitsiyası toplandı. Musafirlerniñ V. Ğ. Zabolotnıy adına devlet ilmiy mimar-qurucılıq kütüphanesi fondlarından mimariy Qırım mirasına ait siyrek rastkelgen neşirlernen, ananeviy nağış nümünelerinen ve yaş ressamlarnıñ eserlerinen de tanış olmaq imkânı bar edi.

Tedbirniñ ayrı bir elementi olıp, qırımtatar litseyi Birlik Schoolnıñ talebeleri ve ocaları tarafından yapılğan «Ve bahar kelir…» teatral spektakliniñ premyerası oldı, o, aqiqiy yeñilmezlik manifestine çevirildi. Bu çıqış endi Yaratıcılıqnı inkişaf ettirüv halqara konkursında ğalebe qazandı, em de birinci kere keniş auditoriyağa taqdim etildi. Bu tınçlanmağan ağrı ve sustırılmaycaq aqiqat aqqında ikâyedir. Spektaklde qaviylik, özü olmaq aqqı oğrunda küreş ve tuvğan tamırlarına tesirli sevgi ustalıqnen birleştirildi.

«Kolos» alman-ukrayin birliginiñ ortaqlığınen «Müelliflik qoqla-motankası» icadiy gruppası ve «SANDIQ-Скриня» sanat salonınen işbirlikte «Ukrayinanıñ anane medeniyeti» cemaat teşkilâtı tarafından teşebbüs etilgen «Qırımtatar studiyaları» leyhası ressamlarnı ve araştırıcılarnı dörtünci yıl devamında birleştirip, qırımtatar medeniyet mirasını em Ukrayinada, em de onıñ tışında populârlaştıra.