Kıyivde qırımtatarlarnıñ maneviy mirasına bağışlanğan “Quran-i Kerim. Священний Коран” sergisi açıldı

23.05.2026

Mayıs ayınıñ 22-nde Ukrayina tarihı Milliy müzeyiniñ Hazinesinde qırımtatar halqınıñ maneviy mirasına ve 1944 senesi sürgünlik vaqtında qıymetli aile yadikârlıqlarını saqlap qalğan qorantalarnıñ tarihlarına bağışlanğan “Quran-i Kerim. Священний Коран” ekspozitsiyasınıñ açılışı olıp keçti.

“Quran-i Kerim. Священний Коран” leyhası Ukrayina tarihı Milliy müzeyi tarafından “Umma” Ukrayina musulmanları diniy idaresi ve “Alem” cemaat teşkilâtınen beraberlikte İsviçreniñ Ukrayinadaki elçihanesi ve Felemenk Qırallığınıñ Ukrayinadaki elçihanesi tarafından amelge keçirile. Leyhanıñ kuratorları – “Alim” cemaat teşkilâtınıñ idare reisi Esma Adciyeva ve Ukrayina tarihı Milliy müzeyiniñ baş müdiriniñ ilmiy iş muavini, qırımtatarlarnıñ tarihı ve medeniyetiniñ tedqiqatçısı Oleksiy Savçenko ola.

Serginiñ taqdim merasiminde qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilev, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ Reisi Refat Çubarov, Meclis azaları Riza Şevkiyev ve Gülnara Bekirova, Ukrayina halq mebusı Tamila Taşeva, Ukrayina Prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Daimiy Temsilcisiniñ muavini Denıs Çıstikov, “Umma” Ukrayina musulmanları diniy idaresiniñ müftisi Murat Süleymanov, Ukrayyina medeniyet naziriniñ birinci muavini İvan Verbıtskıy, TİKA Ukrayinada işbirligi ve koordinatsiyası Türkiye agentliginiñ programma koordinatorı Yahya Kemal Tunca, em de diplomatik missiyalar, diniy teşkilâtlar, müzey cemiyetiniñ vekilleri ve cemaat erbapları iştirak ettiler.

Açılıştan evel Refat Çubarov çıqışta bulundı. İlk evelâ o, teşkilâtçılarğa bu müim sergi leyhasınıñ kerçekleştirilüvi içün teşekkürler bildirdi. Refat Çubarov şunı da qayd etti ki, sürgünlik vaqtında Quran insanlarnıñ belli olmağan yolğa alıp ketken eñ qıymetli şeylerinden biri edi, ve öz balalıq hatırlavlarınen paylaşa edi, nasıl etip qartbabası balalarğa öz qolınen yazılğan Qurannıñ metnini ögretken.

“Quran-i Kerim. Священний Коран” sergisi sürgünlik yılları devamında bu muqaddes yadikârlıqlarnı saqlap qalğan ve soñra olarnen Vatanına qaytqan qırımtatarlarnıñ 12 aile ikâyesinden ibarettir. Rusiye Qırımnı işğal etken soñ, bu yadikârlıqlar, qırımtatarlarnıñ kelecek nesillerinen beraber, tuvğan evlerini terk etmege mecbur oldılar. Eksponatlar arasında XIX – XX asırlarnıñ Quranları, sürgünlik yerlerinde yapılğan dualar ve diniy metinlernen dualar ve elyazma defterler bar.

Teşkilâtçılarnıñ qayd etkenlerine köre, sergide taqdim etilgen Quranlar, dua kitapları ve elyazma defterler sadece maneviy artefaktlar degil, aynı zamanda qırımtatar halqınıñ sıñırsızlığı ve öz inançını, hatıra ve özgünligini saqlamaq ıntıluvınıñ şaatlığıdır. Sergide 1960 seneleri Özbekistanda yaratılğan elyazma defterler ayrı yer ala. Arap ve kiril urufatlarında yazılğan bu kitaplarda dualar, diniy merasimler ve musulman dininiñ esasları añlatıla. Olar, sovet akimiyetiniñ tsenzurası ve nezareti altında sürgünlikteki yaş nesilge maneviy bilgilerni yetkizmek içün az olğan yollardan biri oldı.

Sergi qırımtatarlarnıñ medeniy mirasına bağışlanğan “Miras. Спадщина” sergi alanını tamamlay. Sergi mayısnıñ 23-nden başlap, er kün saat 10:00-18:00 arasında İvan Mazepa soqağı, 21 adresi boyunca yerleşken Ukrayina tarihı Milliy müzeyiniñ Hazinesinde ziyaretçiler içün açıq olacaq.

FOTO: «Аlem» CT