Kıyivde qırımtatar tili ve medeniyetiniñ saqlanuvı maarif ameliyatları forumı olıp keçti

24.04.2026

2026 senesi çiçek ayınıñ 23-nde Kıyivdeki Novopeçersk mektebinde “Qırımtatar tili ve medeniyetini saqlav maarif ameliyatları: “Ziyalı sesler” leyhasınıñ tecribesi” forumı olıp keçti. Forum eki yıllıq maarif teşebbüsiniñ neticelerine ve qırımtatar kimliginiñ saqlanmasında tasilniñ rolüne bağışlandı.

Forum, milliy hatıra ve medeniyetlerara dialognıñ şekillenmesinde til ve medeniyetniñ rolüni muzakere etmek içün tasil müitiniñ, devlet müessiseleriniñ, cemaat sektorınıñ ve qırımtatar cemiyetiniñ vekillerini birleştirdi.

Ukrayina Prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Daimiy Temsilcisi Olğa Kurışko, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azası Gülnara Bekirova ve Novopeçersk mektebiniñ maarif müdiri Polina Komarov tedbirni açtılar.

Öz çıqışında Gülnara Bekirova qayd etti ki, qırımtatar tilini saqlav meselesi bugün tek tasil meselesi degil, halqnıñ mesüliyeti ve sağ qalması meselesi ola.

O, sürgünlik, Qırımğa qaytuv ve zemaneviy rusiye istilâsınıñ aqibetlerini başından keçirgen qorantasınıñ şahsiy ikâyesini paylaşa. Til, assimilâtsiyağa qarşılıq kösterüv şekli kibi mevzuğa çıqışında ayrı yer berildi.

“Anam Herson vilâyetinde birinci qırımtatar asıllı oca edi ve er vaqıt ayta edi: “Til – bizim soñki bastionımızdır”. O, duşmanğa halqnı assimilâtsiya etmege imkân bermeycek içki qalqan olıp qala”, – dep Gülnara Bekirova qayd ett.

Çıqışta sürgünlikten soñ qırımtatar tasiliniñ sistematik yoq etilmesine dair tarihiy retrospektiv de seslendirilgen edi. Bekirovanıñ aytqanına köre, 1944 senesinden soñ yarım asır devamında Qırımda iç bir qırımtatar mektebi yoq edi, ana tilinde kitaplar ise kitaphanelerden alınıp yoq etilgen edi.

Onıñ qayd etkenine köre, bugün de, işğal şaraitinde, qırımtatar tasili telüke astında buluna. Amma oquyıcılar ve talebeler til ve medeniyetnen bağlarını saqlap, çalışmağa devam eteler.

“İşğalciler evlerimizni, mal-mülkimizni, toprağımıznı ala bileker. Amma olarnıñ tilimiz üzerinde akimiyeti yoq”, – dep Gülnara Bekirova qayd etti.

Forum vaqtında endi eki yıl devamında Novopeçersk mektebinde ömürge keçirilgen “Ziyalı sesler” leyhasınıñ neticeleri taqdim etildi. Leyhanıñ koordinatorı ve mektepniñ pedagog-teşkilâtçısı Olğa Krapıvyanska til ve medeniyet programması ve qırımtatar mevzularınıñ tasil esnasına integratsiyası tecribesini taqdim etti.

Tedbir çerçivesinde “Tasil qırımtatar kimliginiñ saqlanuvı içün bir vasta olaraq: çağıruvlar ve imkânlar” adlı panel munaqaşası keçirildi. Muzakerege devlet organlarınıñ vekilleri, maarifçiler ve leyha iştirakçileri qoşuldı.

Forum tecribe paylaşuv platforması oldı ve qırımtatar tili, medeniyeti ve tarihiy hatıra ukrayin cemiyetiniñ ayırılmaz bir parçası olaraq saqlanılmasına yardım etken tasil teşebbüsleriniñ müimligini tasdıqladı.