Diia.Osvita platformasında CrimeaVoxnen beraber çıqarılğan Qırım ve qırımtatarlar aqqında videolar çıqtı

08.05.2026

Diia.Osvita platformasında Qırım, qırımtatarlar, ukrayin ve qırımtatar halqlarınıñ orta tarihı aqqında yañı maarif videoları yayınlandı. Qısqa ögretici videolarnı – ‘’alışqanlar baytları’’ – mustaqil qırımtatar haber vastası CrimeaVoxnen işbirlikte çıqarıldı.

Leyhanıñ maqsadı – ukrayinalılarğa Qırım tarihını yahşıca añlamağa ve yarımada aqqında çoq tarqatılğan rusiye teşviqiy miflerini belgilemege yardım etmektir. Rusiyeniñ Ukrayinağa qarşı tolu miqyaslı cenki kontekstinde Qırım ve qırımtatar halqınıñ tarihı meselesi tek tarihiy hatıra mevzusı degil, haber havfsızlığınıñ müim qısmı da ola.

“Qırım – Ukrayina içinde eñ az añlaşılğan mevzulardan biri ola. Biz, yarımada aqqında qıyın şeylerni qoyalca añlatmaq içün bu videolarnı çıqardıq”, – dep CrimeaVox tesisçilerinden biri ve jurnalist Muslim Umerov qayd etti.

Bu kurs, Qırım tarihı ve zemaneviyligine bağışlanğan beş qısqa videodan ibarettir. Şu cümleden, müellifler, 1954 senesi Qırımnıñ Ukrayina SSCniñ terkibine nasıl keçkenini ve “Hruşçovnıñ hediyesi” aqqında lafnıñ ne içün manipulâtsiya olğanını añlatalar. Ayrı videolar Qırım tamır halqı ceetinde qırımtatarlar, Qırım hanlığı tarihı, 1944 senesi sürgünligi ve rusiye işğaline zemaneviy qarşılıq aqqında añlata.

Bundan ğayrı, videolarda Qırımnıñ ukrayin medeniyetindeki yerini – şu cümleden, yarımadanıñ Lesâ Ukrayinka ve Mıhaylo Kotsübınskıynıñ yaratıcılığınen bağını añlata. Ayrı video 1853–1856 seneleri Qırım cenkine, qırımtatarlar, Dunay kazakları ve Rusiye imperiyasına qarşı çıqqanda ğarbiy ortaqlarnıñ rolüne bağışlandı. Bir videonıñ daa bir mevzusı – ukrayinalılarnıñ qırımtatarlarnen çoq asırlı munasebetleri: çatışmalardan arbiy birliklerge ve siyasiy işdeşlikke qadar.

Diia.Osvitanıñ CEO-sınıñ ve Raqamiy transformatsiyalar nazirliginiñ Şarqiy Avropa Fondunıñ orta leyhalarınıñ idarecisi Ruslana Korençuknıñ sözlerine köre, aqiqatnı sahte malümattan belgiley bilmesi – milliy havfsızlıq meselesi ola, Qırım tarihı ise asırlar devamında rusiye teşviqatınıñ esas mevzularından biri olıp qala.

Videolar yaşlar, studentler, tasil alğanlar, em de ukrayin Qırımı aqqında açıq munaqaşalar içün teşkerilgen aqiqat ve delillerni qıdırğan er kes içün faydalı olur.

Diia.Osvita – Alışqanlıqlar baytları platformasınıñ “Ukrayinanıñ tarihı” bölüginde “alışqanlıqlar baytları”nı bedava seyir etmek mümkün.