Qırımtatar milliy areketiniñ faalcisi Ayder Seitosmanov uzun hastalağan soñ vefat etti

07.12.2025

2025 senesi ilk qış ayınıñ 6-nda aqşam maalinde UZ Gent Universitet klinikasında (Gent şeeri, Belçika) qırımtatar milliy areketiniñ faalcisi,  Ukrayinada yerli öz-özüni idare etüv meseleleri mütehassısı, Qurultaynıñ vekili ve Qırımtatar Milliy Meclisiniñ keçken çağırılışlarda azası olğan Aydet Seitosmanovnıñ qalbi qoqtadı. 

Ayder Seitosmanov 1964 senesi ilk qış ayınıñ 7-de sürgünlikte Özbekistan SSCniñ Jizzaq şeerinde 1944 senesi mayısnıñ 18-de bütün qırımtatar halqınen beraber Qırımdan sürgün etilgen Seitosmanov Seityakub ve Kurt-Umerova Esiranıñ qorantasında doğdı.

1987 senesi Ayder Seitosmanov Taşkent bağ institutını bitirdi.

1991 senesi Qırımğa qaytqan soñ, Ayder Seitosmanov, sürgünlikten Vatanına qaytqan bir çoq qırımtatar kibi, Kezlev civarındaki İsmail Bey qasabası olğan açıq tarlada öz eviniñ temelini qoymağa başladı.

Aynı şu vaqıtta Ayder qırımtatar halqınıñ milliy canlandıruvı esnasında faal iştirak etip, qırımtatar gençleri gruppasını “Yaşlıq” medeniy merkezi” cemaat teşkilâtında birleştirdi.

1995-1996 seneleri Ayder Seitosmanov İ. Gasprinskiy adına Cumhuriyet qırımtatar kütüphanesiniñ müdiriniñ muavini olıp çalıştı.

1996 senesinden başlap Ayder Seitosmanov “Qırımtatar teşebbüsi” Fondu” cemaat teşkilâtınıñ tesisçileri ve müdirlerinden biri edi, 2014 senesine qadar o, Qırımda vatandaş cemiyetiniñ qurulmasına ve inkişafına yardım etken farqlı tasil, medeniy ve haber programmaları ve leyhalarını ömürge keçirdi.

Ayder 1990-2000 seneleri canlandırılğan qırımtatar tilinde oqutılğan mekteplerniñ destek programmasına diqqat ayırdı.

2004-2014 seneleri Ayder Seitosmanov BMTnıñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki İnkişaf Programması Temsilciliginiñ yetekçi mütehassısı olıp çalıştı, Qırım İnkişaf ve integratsiya Programması çerçivesinde yerli öz-özüni idare etüv, iqtisadiyat ve vatandaş cemiyetiniñ inkişafına qol tuta edi.

Bu vaqıt devamında Ayder Ukrayina Prezidenti yanındaki Devlet idaresi Milliy akademiyasını bitirip, bilgisini arttırmağa devam etti.

Ayder Seitosmanov Ukrayinada topraq cemiyetlerniñ ve umumen devletniñ inkişafı içün büyük potentsialnı köz ögüne alıp, “aşağıdan” cemaat teşebbüslerine qol tutmaq müimligini qayd etken ilk insanlardan biri edi.

Ayder Seitosmanov Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ vekili olaraq saylandı ve Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azası edi.

Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ Ayder Seitosmanov qorantasınen beraber Ukrayina qıtasına ketmege mecbur oldı. Bu vaqıtta o, “Ukrayinada merkeziyetsizlikke qol tutuv” İsveç-ukrayin leyhasınıñ mütehassısı olaraq çalıştı, yerli öz-özüni idare etüv meseleleri boyunca çoq neşirniñ müellifi edi ve halqara, ukrayin ve qırımtatar medeniy-maarif teşkilâtlarınıñ faaliyetinde faal iştirak etti.

Ayder Seitosmanovnıñ insanlarnen qonuşmaq içün unikal istidatı, keñ dünyabaqışı ve teren bilgisi bar edi. Onıñ yorulmazlığı, samimiyligi ve devamlı faaliyetke isteginen ayırılıp tura edi. Soñki yılları cesürliknen küreşken ağır hastalığı, insanlar ve cemiyet içün eñ çoq faydalı şeyler yapmaq arzusını pekitken edi. O, Qırımtatar Milliy Meclisi ve cemaat teşkilâtlarınen daima bağ tutıp, vatandaş cemiyetiniñ inkişafı içün müim olğan leyhalarnıñ ömürge keçirilmesine yardım ete edi.

Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları Ayder Seitosmanovnıñ tuvğanları ve yaqınlarına – apayı Zarema, oğulları Timur ve Remzi, qızları Elvina ve Ülviye, qardaşı Dilâra vefatı sebebinden teren taziyelerini bildire.

Allah rahmet eylesin!