Halqara Ana tili künü: Qırımtatarca – Ukrayina tamır halqınıñ tilidir

21.02.2026

Kiçik aynıñ 21-nde dünya UNESCO tarafından til çeşitligini qorçalamaq ve ğayıp olmaq telükesi altında bulunğan tillerni desteklemek maqsadınen ilân etilgen Halqara ana tili kününi qayd ete.

Qırımtatar tili tamır qırımtatar halqınıñ ve Ukrayina tamır halqlarınıñ tiliniñ ayırılmaz bir parçasıdır. Aynı zamanda o, telüke altında olğan til statusına saip: UNESCO qırımtatar tilini ciddiy telüke altında olğan til olaraq tasnif ete. On yıllar devam etken sürgünlik, assimilâtsiya siyaseti ve Qırımnıñ şimdiki vaqtınca işğali, tilniñ tabiiy til müitinde inkişaf etüv imkânlarını pek sıñırladı.

Onıñ Ukrayinada statusı

Ukrayinada qırımtatar tiliniñ belli bir uquqiy statusı bar: “Ukrayina tamır halqları aqqında” Ukrayina Qanunınıñ qabul etilmesinen devlet qırımtatarlarnı resmen Ukrayina tamır halqı olaraq tanıdı ve qırımtatar tiliniñ saqlanması ve inkişafı aqqını kefil etti.

Tarihiy ananelerge ve til inkişafınıñ zemaneviy ihtiyaclarına uyğun latin urufatı esasında qırımtatar tiliniñ yañı imlâsını tasdıqlav da müim bir adım oldı. Bu qarar tasil standartlarınıñ birleştirilüvi, dersliklerniñ neşir etilüvi, media inkişafı ve qırımtatar tilinde kontentniñ yaratıluvı içün keniş imkânlarnı aça.

Şimdiki qıyınlıqlarğa baqmadan, Ukrayinada qırımtatar tiline qoltutuv, mütehassıslarnı azırlav, til mirasınıñ saqlanmasına doğrultılğan medeniy ve tasil teşebbüsleriniñ inkişafı boyunca programmalar teşkil etile.

İşğal şaraitindeki çağıruvlar

Qırımtatar tiliniñ inkişaf meselesi tek medeniy degil, aynı zamanda uquq qoruyıcı ve siyasiy meseledir – o, Qırımnıñ işğalden azat etilmesi ve tamır halqınıñ tarihiy Vatanında aqlarınıñ ğayrıdan tiklenmesinen doğrudan bağlıdır.

Ortaq mesüliyet

Qırımtatar tiliniñ saqlanması – Ukrayina devleti, tamır halqınıñ institutları, vatandaş cemiyeti ve halqara toplulıqnıñ ortaq mesüliyetidir. Qırımtatar tilindeki er bir söz, er bir kitap, ders, yır ya da neşir onıñ kelecegine bir issedir.Halqara ana tili kününde şunı qayd etemiz: qırımtatar tili, Rusiye ve soñra Sovetler Birliginiñ imperator siyaseti tarafından yoq etilmek ıntıluvlarına baqmadan, yaşay ve inkişaf ete. Onıñ saqlanması ve Ukrayinada tam qullanılması – adaletniñ tiklenüvi ve qırımtatar halqınıñ demokratik Ukrayin devletinde inkişafınıñ kefaletidir.