Выступление Эмирали Аблаева

Къырым мусульманлары муфтиси 
Аджи Эмирали Аблаевнинъ чыкъышы 

Бисмилляхир-рахманир-рахим. 

Сайгъылы делегатлар ве мусафирлер! Сайгъылы мусульманлар, дин къардашларым! Сизлерге базы малюматларны бермек ве юзь берген сонъки вакъиаларны, проблемлерни бираз анълатмакъ истейим. Сиз миллетимизнинъ векиллери оларакъ буларны бильмек керексинъиз. 

Бильгенинъиз киби, 2000 сенеси чалышмагъа кириштик, о вакъытта Къырымда ваххабийлик деген шей пейда олды. Бу меселе боюнджа ишледик. Бу иш кимден ве не ерден чыкъкъаныны араштырмагъа башладыкъ. Чокъ араштырмалар яптыкъ. Джамилерде чокъ къавгъалар, давалар олды.  

2002 сенеси бу меселе бирден ёкъ олды. Санки пычакънен кесильди ве гъайып олды. Бизге къаршы чыкъкъан, дава эткен къырымтатар дин къардашларымыз бизге келип, биз сизнен берабер чалышмагъа истеймиз, деп риджада булундылар. Биз оларгъа: “Хош кельдинъиз, буюрынъыз, чалышайыкъ”, – дедик.  

Бир белядан къуртулдыкъ, дегенде экинджисине тутулдыкъ. Арадан чокъ вакъыт кечмеди, алты айгъа бармадан, девлет тарафындан айры, яни мухтар (автоном) дин джемиетлери мейдангъа кетирильмеге башланды. 18 мухтар дин джемиети мейдангъа кетирильген сонъ, биз Къырым Везирлер Шурасынынъ Дин меселелери боюнджа комитетине бардыкъ ве онынъ реиси В.Малиборскийнен субетлештик. “Сиз не себептен муфтиятнен бир анълашма япмайып, озь башына чалышкъан айры дин джемиетлерини тешкиль этесинъиз?”, деп сорадыкъ. О, бизге буны къанун боюнджа япкъаныны бильдирди. Демек, ким истесе, мисаль, 10 адам топланып, дин джемиетини тешкиль эте биле экен. 

“Я озь башына чалышкъан православ дин джемиетлерини ачмагъа истеген инсанлар тапылса, оларнынъ истеги ерине кетирилирми?” – деген суальге о бойле деди: “Владыка Лазарьнинъ рухсети, мууринен тасдикълангъан весикъасы олмагъандже бир православ дин джемиети мейдангъа кетирильмейджек”. Биз меселени анъладыкъ.  

Не исе де, бойле озь башына чалышкъан дин джемиетлерининъ сайысы 36-гъа етти. Меджлис реиси Мустафа Джемилевнинъ иштиракинен бир топлашув япылды, топлашувгъа шу автоном дин джемиетлерининъ векиллери чагъырылды. Меселе анълатылды ве бунынънен екюнленди. Ондан сонъ Координацион кенъеши тешкиль олунды, о да етмеди – мусульман фиркъасы къурулды. Онынъ артындан Хизб-ут-Тахрир фиркъасы ортагъа чыкъты.  

Сайгъылы мусульманлар! 270 бинъ къырымтатарнынъ ичинде бу къадар фиркъалар токътамайып догъурылмасынынъ себебини анъламакъ керексинъиз. Он беш йылдан берли миллетимизни больмеге, парчаламагъа чокъ керелер тырыштылар, амма сиясет тарафындан бизни йыкътырып оламадылар. Эбет, Аллах сизден разы олсун, сиз, бугуньки сиясетчилеримиз, башкъа сиясетчилерден артта къалмайсынъыз, аксине, устюнсинъиз. Амма диний меселеге кельгенде бираз зайыфлыгъымыз бар. Буны ачыкъ-ачыкътан сёйлемек керекмиз.  

Санки бугуньде муфтият тарафындан Къырымда яшагъан генчлеримизге, мусульманларымызгъа, джемиетлеримизге бир тюрлю имкянлар берильмей, ёл берильмей де, бу фиркъанынъ азалары айры бир ёл тутып, миллетимизни эркинликке чыкъарып, онынъ вастасынен Халифат ислям мемлекетини къуруджакъ экенлер. Бу акъылгъа сыгъмайджакъ, мантыкъсыз шейлердир. Бугуньде дюньяда олгъан 16-18 арап мусульман девлетининъ биринде Халифат ёкътыр, Къырымда исе оны насыл къурмакъ мумкюн? 

Бу инсанларнынъ айткъанына коре, Амиримиз де азыр экен, аз къалды, Халифат къуруладжакъ! Бу фиркъанынъ азалары арасында чешит регионлардаки ерли меджлислернинъ сабыкъ ве шимди чалышкъан реислери де барлар. Чюнки бу меселе къолай къолай, дёрт-беш къырымтатарнынъ, я да бир дин джемиетининъ истегинен бу къадар кучь аладжакъ меселе дегильдир. Амма районлардаки меджлис реислери гизли суретте бу фиркъаларгъа ярдымджы олсалар, бу ерде тюшюнмек керекмиз.

Бугуньки арекетлер къавгъа-давагъа чевирильди ве оларны талиль этмеге вакъыт кельди. Тарихымызгъа козь ташлайыкъ, аталарымыз-деделеримиз заманында насылдыр бир джамиде къавгъа, дава, котек олгъанмы? Ойле шей юзь бергенми? Амма бугунь биз бойле вазиетте яшамакътамыз. Не себептен? Дин Къурултайынынъ, муфтиятнынъ чыкъаргъан къарарларына таби олмайджакъ экенлер, насылдыр бир фиркъанынъ туткъан ёлу догъру, муфтиятнынъ ёлу къыскъа экен, муфтият Къураннынъ ярысыны окъуй, ярысыны окъумай экен! Бу фикирлерге эсасланып, мезкюр фиркъа миллетимизни эркинликке, сербестликке чыкъарып, муфтиятнынъ, Къурултайнынъ къарарларына бойсунмайып, озь ёлунен кетеджек. 

Эгер бунъа сиясетчилер, къырымтатарлар оларакъ къыймет кеседжек олсакъ, бу акъылгъа сыгъмайджакъ келимелер ве олмайджакъ бир арекетлердир. 

Акъмесджиттеки Фонтаны къасабасындаки джамиге къатнагъан КДМП университетининъ базы талебелерини пек яхшы таныймыз. Сонъки вакъытта олар бу фиркъанынъ гъаесине къолтуталар ве фаалиетинде иштирак этелер. Кечкен сене Озьбекистандан Къырымгъа кельген, бильмем, Чеченистанда, Москвада олгъан бир инсан, бугуньде университетте оджалыкъ япа. О, озьбек, адыны, сойадыны денъиштирип, паспорт алып, мында ерлешкен. Биз буны огренген сонъ, университетнинъ башына чокъ керелер телефон ачып: “Сизде бойле инсан чалышамы?”, – деп сорадыкъ. О: “Ёкъ, чалышмай”, – деди.  

Сонъра, бу адам милиция тарафындан якъалангъан сонъ, о анда чалышкъаны ачыкъланды. Укъукъкъоруйыджы органларнынъ векиллери бизге онынъ акъкъында къонушмагъа келип, бу инсан КДМПУнынъ оджасы олгъаныны тасдикълагъан весикъаны косьтердилер. Арапча, русча, инглиздже бильген бир корюмли инсан экен, амма шимди органлар оны керекли ерге ёлладылар. Бир-де бир мусульман девлетине олса керек, анда да мусульманларнынъ араларыны бозмакъ ичюн йибергендирлер. Бугуньде о инсан мында ёкътыр, амма онынъ гъаесини ташыгъан къырымтатарлар, бизим умютимиз олгъан, ислямиетини огренеджек ве бизим еримизге тураджакъ балаларымыз, яш несилимиз бугунь бизге къаршы иш алып бармакъталар.  

Бу инсанларны бизим, миллетимизнинъ душманлары, деп саймаймыз, айтмаймыз. Амма оларнынъ гъаеси, макъсады неден ибарет? Бугуньде халкъымыз огюнде о къадар чезильмеген проблемлер бар. Бойле фаалиет исе бу муим проблемлеримизден четке джельп эттириджи бир джерьянмы, ёкъса? Олар арасында къартлар ёкътыр. Эп 18-25 яшларындаки генчлер, чокъусы студентлердир. Эбет, акъыллы, зекий балалар. Амма биз оларгъа къолтутмакъ, олар акъыллы генчлер, оларнен корюшмек, лаф этмек керек, дей билемиз. Эки сенеден берли корюшювлер, лакъырдылар, анълатувлар яптыкъ. Бу эки сене нетиджесинде, бизим пешимизден кеткенлер де олды. Бунынънен берабер, муфти эфенди бизим гъаемизге къолтута, верекъалар (листовкалар) даркъаткъанларымыздан муфтининъ хабери бар, дегенлер де тапылды.  

Айтмакъ истейим ки, бутюн бу ишлер махсус япыла. Биз акимиетнинъ аит къурумларына, джумледен, милиция векиллерине бизим халкъымыз арасында бойле фиркъалар ёкътыр ве олмайджакъ, деп айтамыз. Бу къурумларнынъ хадимлери бизге келип: “Не себептен 18-20 яшындан юкъары бутюн яшларынъыз бойле ишлернен огърашалар?”,– деп суаль берелер. Биз: “Не ичюн сиз буны бизден сорайсынъыз? Биз сизге бу суальни бермек керекмиз”, – деп айттыкъ. Девлет сизинъ элинъизде олгъан сонъ бу меселени ким бакъмакъ керек? 

Сонъунда буны айтмакъ истер эдим. Бугуньде Меджлис, Муфтият къурумларында ер буламагъан инсанлар бу гъаени тешвикъат этелер. “Йыкъылгъан курешке тоймаз”, деп нафиле ерде айтылмагъан. Амма биз озь ёлумызда къатты турмакъ керекмиз. Бу фиркъаларнынъ векиллерини мен душман демейим. Бу куньге къадар оларны джамилерде динълегенлер, гъаелерине къолтуткъанлар, оларнен берабер намаз къылгъанлар, яни озь адамлары бар эди. Шимди исе олар бу динълеген джемааттан марум къалып, озь-озюне ер тапамайлар.  

Бу Къурултайда насылдыр тедбирлер кечирмек бельгилеген вакъытта, биз чокъ шейге эмиет бермелимиз. Кене текрарлайым, биз сиясет джеэтинден юксек мертебеге чыкътыкъ, демек мумкюн, амма диний джеэттен биз даа ашагъы севиедемиз. Биз даа балаларымызны

осьтюрип, етиштирип оламадыкъ: диний языджыларымыз, алимлеримиз даа ёкътыр. Лякин мытлакъа оладжакъ.  

1991-92 сенелери Миллий Меджлисимиз мейдангъа кетирильди, ондан сонъ Муфтият тешкиль олунды. Бугунь Муфтиятны йыкъмакъ, я да таркъатмакъ чокъ къолай бир шейдир. Белли ки, о бир къач адамдан ибарет Муфтияттыр. Эсас япылгъан адымлар ве арекетлер Миллий Меджлисимизге багълыдыр. Бу миллетнинъ башында тургъан Меджлиси, диний тарафындан исе Муфтияты бардыр. Амма Меджлис олмаса, Муфтиятымыз да олмайджагъыны эпимиз бильмелимиз. 

Бунынъ ичюн сёйлейджек риджам будыр. Бу ерде отургъан 200 делегатны, эпимизни диний меселе раатсызламакъ, башымызны агъыртмакъ керек.  

Джума куньлери меджлис реислери, азалары джамилерге намазгъа бармакъ борджлулар. Ич олмаса, джамиге кирип, анда низам-интизам насыл олгъанынен меракълансынлар, бакъсынлар. Иште, буны мен сизге сёйлемеге истер эдим. Аллах эпинъизден разы олсун.