Новости

Elvida, Valeriy ağa Vozgrin! 10 января 2020 года

Sankt-Peterburgdan ğayet kederli haber keldi. Mında 60 yılğa yaqın yaşağan ve ilim faaliyetinen muvafaqiyetli oğraşqan, bunıñnen beraber, Rusiyeniñ bu ekinci paytahtında saqlanıp kelgen tesirli imper avasından özüni qorçalap olğan ve, aksine – öz aqiqiy insan faziletlerini, teren tarihiy bilgilerini, zalım rejimler darbelerinden qırılıp, yoq olmaq derecesine ketirilgen qırımtatar halqınıñ ğayrıdan tiklenmesine, ilerilemesine elâl hızmet etmek yoluna qoyğan Valeriy Vozgrin 81 yaşta bu dünyanı terk etti. Bir qaç kün evelsi olğan insultniñ aqibetleri ağır olıp, onı aramızdan alıp ketti.

Milletimizniñ başına tüşken zapt etüv felâketler, dersiñ, az olıp, onı maneviy ceetten ezmek, Qırımdaki izlerini silmekke doğrulanğan başta çar, soñra sovet devletleriniñ areketleri Valeriy Yevgenyeviç içün vicdan azabı oldılar. O, ar-namus, insaniy aliycenaplıq adiy qaidelerine binayen, bu deşetli aqsızlıqnıñ ögüni almaq oğrunda ömrüniñ soñuna qadar qolundan kelgenini yapmağa tırıştı.

Valeriy ağa 1939 senesi 25-iyünde, Aqmescitte dünyağa kelip, Qırım onıñ vatanı olğanına ğurur seze edi. Yarımadada onıñ balalığı keçti. 1957 senesi o, Kezlev deñizciler mektebini bitirip, bir qaç yıl devamında uzaq kezgen gemilerde, şu cümleden, botsman olıp çalıştı, biraz dünyanı kördi. 1967 senesi Leningrad universitetiniñ tarih fakultetini bitirdi ve çoq yıllar devamında Sovetler birligi tarihı institutınıñ bu şeerdeki bölüginde üyken, soñra yetekçi ilmiy hadim vazifelerinde çalıştı. 

1977 senesi Valeriy Vozgrin tarih boyunca namzetlik, 1989 senesi ise doktorlıq dissertatsiyalarını qorçaladı. O zaman onı Şimal cenkinde (1697-1716) rusiye-danemark birligi, şu devirdeki avropa memleketleriniñ siyaseti ve munasebetlerinen bağlı mevzular meraqlandıra. Alimniñ bu saada bilgileri ve itibarı o qadar yüksek ola ki, onı atta Danemark Qıral ilimler akademiyasınıñ çetel azası etip saylaylar. 

Biraz keçrek, 2000-nci seneleri V. Vozgrin ocalıq faaliyetinen oğraşa başlay, özü oquğan universitette dersler bere, professor unvanını qazana. 1998 s. "Menşikov institutı" ilmiy tetqiqat merkeziniñ yolbaşçısı ola. Çeşit nufuzlı ilmiy konferentsiyalarda salmaqlı maruzalarnen çıqışlar yapa.

Amma Valeriy ağanıñ eñ emiyetli, yani ömür işi – halqımıznıñ şanlı keçmişini, qadimiy ve zengin tarihını çeşit ve devamlı sahtelik-falsifikatsiyalar
dan qurtarmaq, arındırmaq ve kene de onıñ özüne qaytarmaq oldı. 1992 senesi Moskvada 10 biñ nushanen V. Vozgrinniñ "İstoriçeskiye sudbı krımskih tatar" çoq beklenilgen kitabı derc oluna. Vatandaşlarımıznıñ evlerinde o eñ emiyetli neşirler yerini ala. 

Eki yıldan soñ Bağçasarayda onıñ, mevqureviy emiyeti yüksek olğan "İmperiya i Krım 
– dolgiy püt k genotsidu" adlı tarihiy-publitsistik risalesi çıqa. 2013 senesi ise Valeriy ağa özüne bir abide qoyğan kibi ola: Sankt-Peterburgda onıñ epimiz içün ğayet muim tarihiy eseri – "İstoriya krımskih tatar" adlı, umumiy kölemi 1700 saifege yaqın, dört tomluq tarihiy eseri basıla ve halqımıznıñ arasında keniş darqala. 

Qırım tarihını istegenleri kibi öz menfaatlarına çalıştırmağa alışqan, yekâne ülkemizni öz topraqlar terkibinde ve öz ebediy idaresinde körmege istegen rus şovinistler arasında V. Vozgrinniñ eserleri miylerini, tüşüncelerini qaynatqan bir vasta oldı. Olar bayağı narazılıqlar bildirmege, onı işinden boşattırmağa tırıştılar. Amma samimiy dostumız oña yapılğan ucumlardan qorqmadı, aqiqat ve adalet yolundan taymadı.

Belki de bularnıñ episini sezip-körip, halkımız Valeriy beyge olğan sayğı ve işançlarını 1991 senesi, Ekinci Milliy Qurultayımız ötkerilgen vaqıtta, onı başta delegat, soñra Milliy Meclis azası saylaylar. O vaqıtta onı Sankt-Peterburgda vekâletli milliy qurumımıznıñ temsilcisi tayinleyler ve o, da soñuna qadar bu vazifeni özü içün bir şeref, dep sayıp keldi. 

2014 senesi olğan Qırım işğalini ve şimal tecavuzını V. Vozgrin qabul etmedi, takbihke oğrattı. Bunı o, kene de saqınmay, halqımızğa göñüldeşlik bildirerek, bir sıra çeşit neşirlerge bergen intervyülarında tekrar-tekrar ayttı ve kene de halqımıznıñ çoq yıllar devamında öz aq-uquqları içün alıp barğan adaletli küreşi zaferge ketirecegine ümüt bildire edi.

V. Vozgrin keniş dünya baqışlı, teren bilgili, alçaq göñülli, adiy qırımtatarlarnen körüşip, laqırdı etmege sevgen, olarğa nisbeten öz ayretini gizlemegen, yardım etmekni öz borcu sayğan ve onı eda etmege vicdancasına tırışqan, çoq samimiy duyğulı insan edi. Em de o, halqımıznıñ hatırasında boyle sıfatta da, şubesiz, ebediy yaşaycaqtır. Onıñ ölümi epimiz içün büyük coyuq. 

Valeriy ağa Vozgrin vefat etkeni munasebetinen onıñ yaqınlarına teren taziye bildiremiz. 



Qırımtatar Milliy Meclis azaları,

milliy areket iştirakçileri,

yüzlernen dostları ve safdaşları,

Aqmescit (Simferopol) – Kyiv, 

10 yanvar 2020

 

 

 

 

 

 

 

 

Сайт создан при поддержке: МРИ www.iri.org  и БО "Фонд розвитку Криму" www.cdf.org.ua  Адрес: АР Крым, г.Симферополь, ул.Шмидта, 2; Тел.:27-35-26; © 2011-2014 QTMM.ORG All rights reserved.